Projekt „Żywność - dobro, które angażuje”

Projekt „Żywność - dobro, które angażuje”

O projekcie

W październiku 2013 w Polsce nastąpiła zmiana przepisów prawnych związanych z darowiznami żywności na rzecz OPP. Przez wiele lat dobrej jakości niesprzedana żywność zamiast na cele społeczne była kierowana do utylizacji, bo było to bardziej opłacalne podatkowo dla firm.

 Aktualnie możliwe jest przekazywanie darowizn żywności organizacjom bez dodatkowych  obciążeń podatkowych. Celem projektu było wypracowanie i wdrożenie modelu skutecznego zagospodarowywania nadwyżek żywności pochodzących z darowizn przedsiębiorców, w tym szczególnie z sieci handlowych oraz od rolników. Istotą było przygotowanie 2164 organizacji współpracujących z 32 Bankami Żywności do zagospodarowywania nadwyżek żywności pochodzących z nowych źródeł poprzez wzmocnienie wiedzy i kompetencji os. pracujących w tych organizacjach. 

Wszystkie przeprowadzone w ramach projektu działania przyczyniły się do zwiększenia ilości żywności przekazywanej osobom potrzebujących w 2015 roku do 140 tys. ton i umożliwiły rozwój działalności statutowej organizacji pozarządowych w Polsce zajmujących się tą tematyką. 

 W ramach projektu przeprowadziliśmy diagnozę potencjału sieci organizacji partnerskich (badanie wśród ok.1 tys. ngo) oraz, dzięki 3 ekspertyzom, dowiedzieliśmy się w jakim kierunku będą rozwijać się sposobności przekazywanie żywności na cele społeczne przez producentów, rolników i dystrybutorów. Metody działania sieci organizacji partnerskich zostały uporządkowane i spisane poprzez przygotowanie 4 standardów: pozyskiwana żywności, dystrybucji żywności wśród osób potrzebujących, współpracy z wolontariuszami, współpracy z rolnikami. Ponadto powstały narzędzia internetowe, które także po zakończeniu realizacji projektu będą ułatwiać realizowanie wypracowanych w projekcie standardów.

 Beneficjentami byli pracownicy i wolontariusze 2164 organizacji partnerskich 32 Banków

Żywności, którzy na co dzień zajmują się pozyskiwaniem i dystrybucją żywności do osób potrzebujących. Partnerem realizacji była Polska Federacja Producentów Żywności , która uczestniczyła w konsultowaniu działań podejmowanych w projekcie.

Ważnym rezultatem projektu było przygotowanie Strategii Rozwoju FPBŻ na lata 2015-2025, która wyznaczyła główne kierunku rozwoju organizacji zajmujących się pozyskiwaniem i dystrybucją żywności do osób potrzebujących. 

--------------------------------------------

Projekt był realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

--------------------------------------------

BADANIA

W ramach  projektu „Żywność – dobro, które angażuje”, przeprowadzono badanie potrzeb i potencjału w zakresie zagospodarowania żywności wśród organizacji partnerskich Banków Żywności. Podsumowaniem badania jest raport, który zawiera rekomendacje do wypracowania standardów dystrybucji żywności, ocenę współpracy z Bankami Żywności, analizę potrzeb i sposobów docierania z żywnością do osób potrzebujących.

Wypracowano i zdefiniowano 3 innowacyjne modele zagospodarowania żywności:

Model I – kładzie duży nacisk na odbiór żywności bezpośrednio przez organizację lokalne. Założeniem modelu jest bezpośrednie przekazywanie  informacje z BŻ do organizacji o możliwości odbioru artykułów spożywczych z danego miejsca i w określonym terminie. Organizacje działałyby  w oparciu o wydane wcześniej upoważnienie z BŻ, który nadal odpowiadałby za cały proces. Bank  informowałby także danego darczyńcę, kto odbierze żywność. Do niego również trafiałaby dokumentacja poświadczająca darowiznę.

Model II -  to propozycja  przygotowania programu komputerowego dla organizacji otrzymujących żywność z BŻ na bazie arkusza kalkulacyjnego Excel. Program byłby  przede wszystkim pomocny w programie POPŻ, co nie wykluczy jednak wykorzystania go we wszystkich działaniach organizacji związanych z gospodarowaniem żywnością. Alternatywą jest program komputerowy.

Model III -to propozycja innowacyjnego modelu zagospodarowania żywności to wykorzystanie żywności w niekomercyjnej działalności gospodarczej. Rozwiązaniem mogłoby być przetwarzanie tej żywności i sprzedawanie wykonanych z jej udziałem produktów na rynku po niższych od rynkowych cenach. Zarobione pieniądze wracałyby do organizacji i przeznaczane były na cele statutowe, szczególnie te związane z pomocą żywnościową. Działalność gospodarza nie byłaby nastawiona na zysk, a na optymalne wykorzystanie zasobów i zwiększenie efektywności świadczonej pomocy.  

Badanie powstało w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 

------------------------------------------

EKSPERTYZY

W ramach działania drugiego projektu „Żywność- dobro, które angażuje”, zostały przygotowane 3 ekspertyzy pokazujące skalę marnowania żywności, specyfikę danej branży, możliwości zagospodarowania żywności, wymogi koniecznie do spełnienia, by zagospodarować żywność, rekomendacje do standardu pozyskiwania żywności. Działanie zostało  przeprowadzone we współpracy z partnerami organizacji, tj.

  • Polską Federacją Producentów Żywności,
  • Polską Organizacją Handlu i Dystrybucji,
  •  Warmińsko-Mazurskiemu Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego.

Każda z ekspertyz dotyczy  innej branży:

 1.  Małe i średnie przedsiębiorstwa

Ekspertyza zawiera m.in. takie elementy jak: analiza rynku producentów żywności (ilość podmiotów, obrót tonażowy i wartościowy), wymagania sanitarno- higieniczne, wymagania prawne i podatkowe dotyczące obrotu żywnością, postępowanie z żywnością niewykorzystaną, rodzaje odpadów żywnościowych, ograniczanie strat na etapie produkcji produktów spożywczych, innowacje i społeczna odpowiedzialność przedsiębiorców oraz trendy w branży producentów żywności. Dodatkowo zostało zrealizowane badanie kwestionariuszowe wśród członków PFPŻ na temat oceny współpracy z Bankami Żywności.

Wyniki badania zostały przedstawione w ekspertyzie. 

 2. Dystrybutorzy żywności, sieci handlowe

W ramach drugiej ekspertyzy powstały m.in.:  analiza rynkowa dotycząca handlu i dystrybucji (sieci handlowe, hurtownie handlowe, centra dystrybucji, detaliści), skala strat/ ilość odpadów w polskiej dystrybucji, przyczyny strat i marnotrawstwa żywności na etapie dystrybucji, regulacje sanitarno–higieniczne prawne i podatkowe dotyczące obrotu  żywności, formalne i nieformalne inicjatywy, programy podejmowane przez handel na temat bezpieczeństwa żywnościowego, przykłady dobrych praktyk  (zarządzanie, produkt, oddziaływanie lokalne), trendy w branży, rola społecznej odpowiedzialności handlu i detalu, ocena współpracy handlu z organizacjami społecznymi tj. Bankami Żywności w zakresie przekazywania darowizn żywności, w tymi zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego społeczeństwu polskiemu.  

3. Rolnicy, sadownicy

Eksperta zawiera mi.in.: analizę produkcji rolnej: (rolnictwo towarowe, małe i średnie gospodarstwa rolne, sadownicy), strukturę gospodarstw, obrót tonażowy, wartość produkcji, regulacje sanitarno-prawne dotyczące obrotu żywności, straty żywności w gospodarstwach rolnych i sposoby postępowania z niesprzedaną żywnością – przykłady praktyk zagospodarowania żywności,  trendy w gospodarce rolnej w Polsce i Europie. W ekspertyzie znajdują się również wyniki autorskiego kwestionariusza dotyczące opinii rolników na temat działalności Banków Żywności.

Ekspertyzy powstały w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 

--------------------------------------

STANDARDY

W ramach projektu systemowego „Żywność- dobro, które angażuje” zostały wypracowane dwa standardy, tj. standard pozyskiwania żywności oraz standard dystrybucji żywności.

Standard dystrybucji żywności to zbiór uporządkowanych procedur określających zasady przekazywania produktów spożywczych do partnerów Banków Żywności. Celem powstania standardu dystrybucji  jest  profesjonalizacja sieci partnerów Banków Żywności a także: w zakresie dystrybucji żywności budowanie relacji Banków Żywności z partnerami w oparciu o przejrzyste zasady współpracy. Standard zawiera takie zagadnienia jak:

  • Minimalne standardy dla podmiotów dystrybuujących żywność z Banków Żywności
  • Zasady kwalifikowalności beneficjentów indywidualnych
  • Minimalne standardy funkcjonowania punktu dystrybucji żywności
  • Działania towarzyszące realizacji standardów dystrybucji żywności 

Standard został przygotowany przez zespół ds. standardów dystrybucji żywności i jego pracach uczestniczyły następujące osoby:

Monika Archicińska – Federacja Polskich Banków Żywności

Norbert Kępiński – Prezes Zarządu BŻ w Częstochowie; Członek Zarządu FPBŻ

Paulina Jesionowska – Wiceprezes Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy „Agape” w Częstochowie

Mariola Klemienko – Bank Żywności w Olsztynie

Iwona Skrodzka - Wiceprezes Zarządu Warmińsko–Mazurskiego Oddziału Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków w Olsztynie

Elżbieta Żukowska - Bubienko – Prezes Zarządu Stowarzyszenia „Ku Dobrej Nadziei” w Białymstoku

Romuald Turczyński – Prezes Zarządu Banku Żywności Suwałki-Białystok 

Standard powstał w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 


Działanie III Standard_dystrybucja_zywnosci.pdf

Standard pozysku żywności to zbiór uporządkowanych procedur opisujących przekazywanie żywności na rzecz Banków Żywności. Celem standardu jest ujednolicenie procedur i określenie jednolitych zasad obowiązujących przy pozyskiwaniu od Darczyńców przez Banki Żywności / FPBŻ darowizn na cele charytatywne. Wprowadzenie standardu przyczyni się do optymalizacji i zwiększenia efektywności procesu pozyskiwania darowizn.

,,Mając na względzie skalę problemu niewykorzystania zgodnego z przeznaczeniem żywności, jako Banki Żywności przygotowaliśmy standard  dotyczący współpracy z przedsiębiorstwami spożywczymi działającymi na polskim rynku w zakresie zagospodarowania żywności na cele charytatywne .’’ – tak zaczyna się wstęp do standardu pozyskiwania żywności., charakteryzuje on cel i potrzeby związane z istnieniem standardu w tym zakresie tematycznym. 

Standard został przygotowany przez zespół ds. wypracowania standardu pozysku żywności. W pracach zespołu uczestniczyły następujące osoby:

Marek Borowski, Prezes Zarządu FPBŻ, Bank Żywności w Olsztynie

Łukasz Beier, Koordynator ds. logistyki darowizn (biuro FPBŻ)

Magdalena Krajewska  Wiceprezeska Zarządu FPBŻ, Bank Żywności SOS w Warszawie

Joanna Piekarczyk, Bank Żywności w Koninie

Agnieszka Słodowa/Marta Tomaszewska Polska Federacja Producentów Żywności 

Karol Stec, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji

Działania i procedury zawarte w standardzie zostały również przetestowane przez Banki Żywności w codziennej współpracy przy pozyskiwaniu darowizn na cele społeczne. Warto stosować się do zasad zawartych w tym standardzie, aby ułatwić współprace pomiędzy Bankami Żywności/organizacjami żywności a darczyńcami

Standard powstał w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 


Przekaż Darowiznę Krok Po Kroku.pdf

--------------------------------------------------

ENOVA

Praca w Banku Żywności jest dużym wyzwaniem organizacyjnym i logistycznym. Z tego też względu w ramach projektu „Żywność – dobro, które angażuje”  opracowano i wdrożono system ewidencji żywności – Enova.

Program jest innowacyjny, dostosowany do nowoczesnych technologii i potrzeb organizacji, będzie służył Bankom Żywności i stowarzyszeniom współpracującym, a także darczyńcom.

Jego podstawowym walorem jest szybki dostęp do danych dający możliwość każdemu darczyńcy w prosty sposób wygenerowanie informacji o tym, gdzie trafiły jego produkty, a także w jakiej ilości, do jakiej grupy. System umożliwia analizę danych dotyczących pozysku, współpracy z organizacjami, dostosowanie wydawania żywności do potrzeb organizacji i ich możliwości logistycznych. Daje on możliwość zmapowania skali pomocy żywnościowej udzielanej przez partnerów Banków Żywości.

System ewidencji żywności powstał w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 

--------------------------------------------

NOWE ŹRÓDŁA ŻYWNOŚCI

W dniach 11-13 czerwca w Olsztynie odbyło się Europejskie Forum Banków Żywności. Uczestniczyło w nim 68 Delegatów z 22 Banków Żywności z całej Europy zrzeszonych w Europejskiej Federacji Banków Żywności. Celem 2-dniowego spotkania w Polsce było upowszechnianie standardów pozyskiwania i dystrybucji żywności oraz wymiana dobrych praktyk. Zaproszone do udziału w niej były organizacje lokalne, organizacje partnerskie, darczyńcy. Zapraszamy do zapoznania się z relacją z wydarzenia. 

Ponadto w ramach upowszechniania współpracy z organizacjami na rzecz przekazywania żywności została przygotowana specjalna kampania dla nowej grupy dostawców, tj. rolników. Kampania było przeprowadzona w oparciu o partnerów i prasę branżową. Celem kampanii było uświadomienie potencjalnych darczyńców, że istnieją takie organizacje, jak Banki Żywności, których misją jest ratowanie żywności przed zmarnowaniem i wspieranie żywnością najbardziej potrzebujących oraz pokazanie, że współpraca z tego typu organizacjami to czynienie dobra, w przeciwieństwie do biernej postawy.

Więcej o kampanii tutaj.


Działanie V Model_dla_rolników.pdf

Federacja Polskich Banków Żywności dwukrorotnie wzięła udział w jednym z największych wydarzeń z branży spożywczej – Międzynarodowych Targach Produktów Spożywczych – Polagra Food 2015 i 2014 w Poznaniu. Osoby zainteresowane mogły się dowiedzieć jak przebiega współpraca na lokalnym poziomie między bankiem żywności i jego interesariuszami np. organizacjami partnerskimi, sklepami sieci handlowych, które chcą przekazać żywność, wolontariuszami.

------------------------------------------

E-LEARNING

Żywność świeża, jest produktem nietrwałym wymagającym specjalnych warunków przechowywania.  W tym celu niezbędne jest przybliżenie wiedzy dotyczącej postępowania z takimi produktami.

W tym celu Banki Żywności zorganizowały spotkania informacyjne z organizacjami partnerskimi w 31 miastach Polski oraz raz udostępniły e-learning z zakresu zagospodarowania żywnością świeżą.

Celem spotkań było inspirowanie organizacji do budowania partnerstw, tworzenia nowych rozwiązań w zagospodarowaniu żywności, rozwijaniem w oparciu o żywność przedsiębiorczości i zasad godnego wspierania żywnością. 

Zakładka dla organizacji partnerskich

Warsztaty dla organizacji pozarządowych

Warsztaty i spotkania z organizacjami partnerskimi współpracującymi z Bankami Żywności były organizowane od września 2015 roku do lutego 2016 roku. Celem spotkań było przede wszystkim wypracowanie wspólnego sposobu, jak najbardziej optymalnie działać, przy zagospodarowywaniu nadwyżek żywności (w tym żywności z PO PŻ) w ramach sieci organizacji Banków Żywności. Łącznie odbyło się31 takich warsztatów. Uczestnicy spotkania  dyskutowali nad różnymi możliwościami rozwoju sieci organizacji partnerskich a także nad standardami dystrybucji żywności do osób potrzebujących. Jednym z najciekawszych elementów spotkania była wymiana doświadczeń i pomysłów z zakresie przekazywania żywności do osób potrzebujących. 

Warsztaty były realizowane w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Dodatkowym elementem podnoszenia wiedzy są  2 kursy e-learningowego, w których mogą wziąć organizacje partnerskie Banków Żywności.  Pierwszy z nich dotyczy współpracy z rolnikami, drugi możliwości zagospodarowania żywności z sieci handlowych. 

Aby wziąć udział w przygotowanych kursach wystarczy wejść na stronę www.platforma.bankizywnosci.pl i zalogować się.


---------------------------------------

WOLONTARIAT

Standard współpracy z wolontariuszami powstały w 2014 i zostały napisane na postawie doświadczenia organizacji we współpracy z wolontariuszami. Jego celem jest zebranie rożnych wskazówek, które ułatwią współprace z wolontariuszami, tak aby angażowanie wolontariuszy do współpracy sprawiało coraz więcej satysfakcji koordynatorom wolontariatu. Standardy współpracy z wolontariuszami, zawierają konkretne wytyczne, działania, które warto zastosować w procedurach wewnętrznych organizacji. Jednocześnie zwierają szereg gotowych dokumentów, które ułatwią współpracę z wolontariuszami. Składają się z pięciu zakresów tematycznych:  

1) Rekrutacja

2) Zarządzanie wiedza w organizacji

3) Aspekty prawne współpracy

4) Organizacja współpracy

5) Ewaluacja współpracy

Realizację zapisów zawartych w standardach ułatwia aplikacja, która powstała do zarządzania wolontariuszami w projektach, która znajduje się pod tym linkiem . Na podstawie standardu powstał również krótki kurs e-learningowy, który został zamieszczony na platformie e-learningowej.


FPBZ_standard_wolontariusze_dtp.pdf

Standard powstał w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 


W czerwcu 2015 roku został uruchomiony nowy system do zarzadzania wolontariuszami w projektach, który znajduje się pod następującym adresem: wolontariat.bankizywnosci.pl. Jest on oparty na doświadczeniach wcześniej działającej aplikacji. W nowej odsłonie zwiera on dodatkowo moduły, które organizacją posiadającym konto w systemie ułatwiają rekrutacje wolontariuszy oraz zarządzanie ich pracą. W systemie zostały również stare funkcjonalności związane z zarządzaniem zbiórkami żywności (moduły sprawozdawcze, komunikacyjne). 

Indywidualny użytkownik może w tym systemie założyć konto oraz znaleźć  interesujące dla siebie oferty wolontariatu z całej Polski a także skomunikować się z organizacją dla której chce zacząć działać.  

Obecnie system do różnych celów wykorzystuje ponad tysiąc użytkowników indywidualnych i czterystu użytkowników instytucjonalnych.  

Aplikacja powstała projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. 


Kampania wolontariacka

W ramach projektu „Żywność – dobro, które angażuje odbyła się „Kampania wolontariacka.. Działania jakie zostały podjęto, w celu skutecznego dotarcia do wolontariuszy było przygotowanie i emisja kampanii promującej wolontariat stały, rekrutacja wolontariuszy do systemowej pracy w dziedzinie pozyskiwania żywności oraz współpracy z organizacjami. Kampania była realizowana głównie w interneciena uczelniach, uniwersytetach III wieku, była  skierowana głównie do młodzieży i seniorów.

Więcej o kampanii w tym miejscu.

Przygotowane zostały 3 kursy e-learningowych: dwa z nich dla wolontariuszy (dwa poziomy zaawansowania - nowi wolontariusze i osoby już wcześniej współpracujące) poświęcone postępowaniu z żywnościową, standardom pozyskiwania i dystrybucji żywności i jeden dla stowarzyszeń poświęcony organizowaniu wolontariatu i zarządzaniu zespołem w zagospodarowaniu żywnością.

Wsparcie Banków Żywności oraz organizacji partnerskich było przeprowadzone w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.



----------------------------------------

STRATEGIA

W 2015 roku Walne Zebranie Federacji Polskich Banków Żywności przyjęło nowy plan strategiczny na lata 2015-2025. Dokument jest wynikiem szerokich konsultacji prowadzonych w całej sieci Banków Żywności w okresie od maja 2014 do maja 2015 r. W odróżnieniu od poprzedniego dokumentu strategicznego, obowiązującego na lata 2006-2015 została rozszerzona perspektywa i skala oddziaływania założeń strategicznych. Nowa strategia nie jest strategią Zarządu. Przeprowadzona ewaluacja, liczne konsultacje prowadzone na Walnym Zebraniu w 2014, podczas warsztatów w listopadzie oraz praca zespołu strategicznego jednoznacznie określiły, że nowa strategia dla Federacji ma być strategią wszystkich Banków Żywności.

Strategia określa wspólne kierunki dla sieci, misję, wizję oraz wartości, łączy, jednoczy, ale z drugiej strony wymaga uzgodnienia miar, porozumienia w zakresie priorytetów, wdrożenia działań przez każdy Bank Żywności, konkretnej realnej pracy i odpowiedzialności wszystkich członków sieci, Zarządu i innych organów za jej wykonanie. 

Parce nad strategią były przeprowadzone w ramach projektu ,,Żywność dobro, które angażuje” realizowanego w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.