27.10.2009
Podsumowanie konferencji \"Prawa i szanse osób ubogich\"
„Prawa i szanse osób ubogich” to konferencja społeczna zorganizowana z okazji Międzynarodowego Dnia Ubóstwa przez WRZOS oraz Polski Komitet EAPN. W konferencji wzięli udział Marek Borowski, Prezes WRZOS i Prezes Federacji Polskich Banków Żywności oraz Małgorzata Lelonkiewicz (Przewodnicząca Polskiego Komitetu EAPN oraz Dyrektorka Federacji). Konferencja odbyła się 8 października 2009 w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej.
W konferencji udział wzięło około 100 osób: przedstawiciele organizacji pozarządowych, administracji rządowej i samorządowej, przedstawiciele świata akademickiego itp.
Po powitaniu zebranych przez p. Marka Borowskiego – prezesa WRZOS, słowo wstępne wygłosił p. Bartłomiej Piotrowski (doradca p. Jarosława Dudy , Małgorzata Lelonkiewicz oraz dr Ryszard Szarfenberg (Rada Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, Instytut Polityki Społecznej UW). Dr Szarfenberg podkreślał wagę upodmiotowienia osób żyjących w ubóstwie i rzecznictwa ich interesów. Odzwierciedlenie praw osób doświadczających ubóstwa znajduje się w wielu dokumentach: w Konstytucji RP, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka czy w Europejskie Karcie Społecznej. Państwo ma 3 zasadnicze obowiązki:
1. Poszanowanie praw2. Ochrona praw
3. Realizacja praw
Bez poszanowania realizacji praw osoby doświadczające ubóstwa nie mają szans na udane życie.
Konferencja podzielona była na kilka części.
Zobacz program konferencji
Zobacz program konferencji
1. Podczas spotkania głos zabrały osoby bezpośrednio doświadczające ubóstwa i wykluczenia społecznego, które brały udział w przygotowaniach Europejskich Spotkań Osób Doświadczających Ubóstwa i Wykluczenia Społecznego w Brukseli.
Osoby te mówiły o problemach mieszkaniowych.
Zobacz wypowiedzi osób ubogich
Osoby te mówiły o problemach mieszkaniowych.
Zobacz wypowiedzi osób ubogich
Wystąpienia zostały podsumowane przez Annę Osińską, która od 2 lat z ramienia EAPN Polska oraz Stowarzyszenie ATD „Czwarty Świat” koordynuje krajowe przygotowania do Europejskich Spotkań Osób Doświadczających Ubóstwa w Brukseli.
2. Panel dyskusyjny „Prawa i szanse osób ubogich w praktyce”.
Panel prowadzony był przez dr Joannę Staręgę-Piasek z Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, Dyrektora Instytutu Rozwoju Służb Społecznych. Dyskusję podejmowali:
- P. Małgorzata Grochocka z Samorządowego Kolegium Odwoławczego- mówiła o pracy Kolegium w zakresie uświadamiania prawnego indywidualnych osób. Wg. pani Grochockiej osoby korzystające z pomocy społecznej nie są dostatecznie uświadamiane o swoich prawach i obowiązkach.
- P. Dorota Bieniasz z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich zauważyła, że około 26% wniosków kierowanych do Rzecznika dotyczy braku środków na zaspokojenie podstawowych praw. Nie jest jednak prawdą, że ubóstwo powoduje brak świadomości prawnej. Prawdą jest to, że człowiek ubogi ma utrudniony dostęp do sądów. Dlatego od lat Rzecznik Praw Obywatelskich stara się o wprowadzenie bezpłatnej pomocy prawnej.
- P. Joanna Augustowska z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ze Słupna podkreślała ważność współuczestnictwa osób korzystających z pomocy. Kontrakt socjalny mógłby być narzędziem współuczestnictwa tych osób. W Słupnie razem z osobami wykluczonymi pracownicy socjalni robią analizę SWOT. Drugą ważną rzeczą jest partnerstwo (organizacji pozarządowych, biznesu, mieszkańców) w celu lepszej synchronizacji działań.
- P. Karolina Busk z Ośrodka Pomocy Społecznej na warszawskiej Pradze zwróciła uwagę na fakt, że do Ośrodków Pomocy Społecznej osoby wykluczone trafiają za późno. Wchodzą w spiralę długów, są bez pracy i dopiero wtedy zgłaszają się do OPS-ów. Na jednego pracownika socjalnego przypada około 140 osób w OPS na Pradze. Nie ma czasu na budowanie zaufania i na pracę środowiskową.
- Bogdan Aniszczyk z Towarzystwa Pomocy im. Św. Brata Alberta powiedział, że organizacje pozarządowe mają tą przewagę, że nie muszą kierować się żadnymi przepisami, procedurami tylko zapisami statutowymi i dlatego łatwiej im pomagać osobom wykluczonym. Na początku swojej działalności Towarzystwo Pomocy im. Św. Brata Alberta czekało na osoby ubogie, aby same do nich przyszły. Teraz prowadzą projekt, w ramach, którego powołali Rzeczników Osoby Bezdomnej, tj. osób które próbują wczuć się w sytuację bezdomnych i pomagają im odnaleźć się w różnych instytucjach.
Po zabraniu głosu przez wszystkich prelegentów dr Joanna Staręga-Piasek powiedziała, iż w wypowiedzi wyłania się stanowisko, iż najważniejsza jest współpraca różnych podmiotów w walce z ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
3. Dyskusja, podczas której prof. Elżbieta Tarkowska z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN postulowała o zmianę kwestionariusza wywiadów środowiskowych w pomocy społecznej, które w obecnej formie ingerują w podmiotowość osób korzystających z pomocy.
Jerzy Gierlacki z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej zaczął zastanawiać się czy osoby, które są wykluczone mają prawo do zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej czy gwarantowanego dochodu minimalnego. Każdy udzieli innej odpowiedzi na to pytanie, ale żeby o tym dyskutować należałoby powołać w Polsce „Social Centre Club”, coś na kształt istniejącego Business Centre Club.
4. Perspektywa krajowa oraz europejska dotycząca praw i szans osób ubogich w obliczu obchodów roku 2010.
Jako pierwsza wystąpiła p. Krystyna Wyrwicka – Dyrektor Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej w MPiPS. Pani Dyrektor powiedziała, że w Polsce występuje problem ze zrozumieniem obchodów roku 2010. Czy teraz w dobie kryzysu powinniśmy w ogóle zajmować się takim problemem, czy na obchodach znowu nie stracą osoby najbardziej potrzebujące? Ministerstwo uważa jednak, że rok ten jest bardzo ważny i należy włączyć się w jego obchody. Jako dwie grupy docelowe obchodów Ministerstwo wybrało dzieci i młodzież oraz osoby starsze.
Kolejno wystąpiła p. Sissel Seim z EAPN Norwegia, która mówiła o tym, że od wielu lat EAPN Norwegia stara się włączać osoby bezpośrednio doświadczające problemu ubóstwa do swoich działań. Choć Norwegia jest bogatym krajem to problemy osób biednych są identyczne jak w Polsce. Do lat 90-tych problem ubóstwa w Norwegii nie był zauważalny, dopiero od niedawna jest widoczny. Jednym z czynników, dlaczego tak się stało była mobilizacja osób ubogich i niepełnosprawnych. Państwo zaczęło inaczej postrzegać osoby wykluczone społeczne i inaczej rozwiązywać ich problemy.
Kolejno wystąpiła p. Sissel Seim z EAPN Norwegia, która mówiła o tym, że od wielu lat EAPN Norwegia stara się włączać osoby bezpośrednio doświadczające problemu ubóstwa do swoich działań. Choć Norwegia jest bogatym krajem to problemy osób biednych są identyczne jak w Polsce. Do lat 90-tych problem ubóstwa w Norwegii nie był zauważalny, dopiero od niedawna jest widoczny. Jednym z czynników, dlaczego tak się stało była mobilizacja osób ubogich i niepełnosprawnych. Państwo zaczęło inaczej postrzegać osoby wykluczone społeczne i inaczej rozwiązywać ich problemy.
Ostatnie wystąpienie w tej części konferencji należało do dyrektora EAPN Europa – p. Fintana Farrell’a. W swoim wystąpieniu podkreślił on ważność roku 2010, który jest rokiem, do którego powinno nastąpić ograniczenie ubóstwa, według założeń Strategii Lizbońskiej.
Od 2004 roku EAPN starał się, aby rok 2010 stał się Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. EAPN Europa postawił sobie 4 główne cele na rok 2010:
1. Podniesienie świadomości społecznej o problemie ubóstwa oraz zaangażowanie wszystkich podmiotów do walki z tym problemem.
2. Kładzenie nacisku na nową socjalną i trwałą strategię europejską do roku 2020, w której zaznaczone będzie, że ograniczenie ubóstwa i wykluczenia społecznego jest wstępnym warunkiem rozwoju.
3. Uzyskanie politycznego zobowiązania do wzmacniania społecznej otwartej metody koordynacji, włączając w to postęp w zakresie wprowadzania odpowiedniego dochodu minimalnego, jako jednego z elementów aktywnej inkluzji.
4. Wzmacnianie dialogu oraz finansowego wsparcia dla organizacji działających na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
1. Podniesienie świadomości społecznej o problemie ubóstwa oraz zaangażowanie wszystkich podmiotów do walki z tym problemem.
2. Kładzenie nacisku na nową socjalną i trwałą strategię europejską do roku 2020, w której zaznaczone będzie, że ograniczenie ubóstwa i wykluczenia społecznego jest wstępnym warunkiem rozwoju.
3. Uzyskanie politycznego zobowiązania do wzmacniania społecznej otwartej metody koordynacji, włączając w to postęp w zakresie wprowadzania odpowiedniego dochodu minimalnego, jako jednego z elementów aktywnej inkluzji.
4. Wzmacnianie dialogu oraz finansowego wsparcia dla organizacji działających na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
5. Panel dyskusyjny prowadzony przez p. Krzysztofa Balona (Przewodniczącego Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN)
Pierwsze pytanie, dotyczyło tego, czy istnieje spójna polityka społeczna wobec osób ubogich?
Pani dr Wóycicka (członek Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową) powiedziała, że polityka społeczna podlega w dużej mierze temu, jakie jest nastawienie, czyli świadomość społeczna i stosunek do biedy. W Polsce występuje brak zrozumienia problemu biedy. Powstają pytania: Jak np. warunkowość przyznawania świadczeń ma się do godności człowieka? Jak wygląda kwestia dostępu do świadczeń społecznych? Dlaczego ludzie często nie pobierają przysługujących im zasiłków?
Pani dr Wóycicka (członek Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową) powiedziała, że polityka społeczna podlega w dużej mierze temu, jakie jest nastawienie, czyli świadomość społeczna i stosunek do biedy. W Polsce występuje brak zrozumienia problemu biedy. Powstają pytania: Jak np. warunkowość przyznawania świadczeń ma się do godności człowieka? Jak wygląda kwestia dostępu do świadczeń społecznych? Dlaczego ludzie często nie pobierają przysługujących im zasiłków?
Pan dr Piotr Broda-Wysocki (członek Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych) zaznaczył, że polityka społeczna nie jest spójna, ale ma za zadanie:
- upodmiotowienie samych osób dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz osób im pomagających;
- rzecznictwo interesów;- upodmiotowienie samych osób dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz osób im pomagających;
- pamiętać, że nie każde roszczenie jest roszczeniowością;
- stanowić „drugą szansę”;
- stanowić możliwość życia w pewnej przestrzeni społecznej;
- rzetelnie zajmować się problemami.
Polityka społeczna powinna być postrzegana, jako polityka inwestycji a nie redystrybucji. Trzeba pamiętać, że polityka społeczna to nie jest pomoc społeczna, tylko coś szerszego.
Pan dr Ryszard Szarfenberg (członek Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, z Instytutu Polityki Społecznej UW) zauważył, że polityka społeczna jest podzielona, więc nie wiadomo czy byłaby kiedykolwiek spójna.
Problemem jest w Polsce wsparcie dochodowe – cały czas występuje opór przed wprowadzeniem gwarantowanego dochodu minimalnego. Pozytywnymi elementami jest zaangażowanie sektora społecznego oraz zmiany w dyskusji – wprowadzenie do dyskusji problemu wykluczenia społecznego.
Podsumowując tą część wypowiedzi p. Balon zauważył, że dochód minimalny gwarantujący godne życie oraz dostęp do usług społecznych jest niezwykle ważnym elementem polityki społecznej wobec osób ubogich. Zadał jednak pytanie: Kto powinien zajmować się tymi elementami polityki społecznej? Państwo czy władze lokalne czy też organizacje pozarządowe?
Dr Irena Wóycicka stwierdziła, że wielość aktorów społecznych jest bardzo istotna. Podkreśliła, że metoda otwartej koordynacji i jeden z jej elementów, jakim jest przygotowywany przez poszczególne państwa - Krajowy Program „Zabezpieczenie Społeczne i Integracja Społeczna” (NAP) są bardzo słabo wykorzystywane. Ważne jest, aby przy tworzeniu tych Programów uczestniczyły (a nie tylko konsultowały) różne podmioty: samorządy, organizacje pozarządowe czy osoby bezpośrednio doświadczające ubóstwa i wykluczenia społecznego.
Dr Piotr Broda-Wysocki zauważył, że nie będziemy mogli mówić a aktywnej inkluzji społecznej jeśli nie odpowiemy na pytanie: dlaczego nasza polityka społeczna i jej narzędzia są nieefektywne?
Z kolei dr Ryszard Szarfenberg pokreślił znaczenia spraw wykluczenia społecznego i konieczność wzmocnienia otwartej metody koordynacji. Należałoby według niego ratyfikować jak najszybciej Zrewidowaną Europejską Kartę Społeczną (dającą możliwość wnoszenia skarg zbiorowych). Na poziomie regionalnym i gminnym należy dążyć do tego, aby Strategie Rozwiązywania Problemów Społecznych powstawały w sposób przemyślany przy udziale osób bezpośrednio doświadczających problemu ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz świata naukowego.
Pan dr Ryszard Szarfenberg (członek Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN, z Instytutu Polityki Społecznej UW) zauważył, że polityka społeczna jest podzielona, więc nie wiadomo czy byłaby kiedykolwiek spójna.
Problemem jest w Polsce wsparcie dochodowe – cały czas występuje opór przed wprowadzeniem gwarantowanego dochodu minimalnego. Pozytywnymi elementami jest zaangażowanie sektora społecznego oraz zmiany w dyskusji – wprowadzenie do dyskusji problemu wykluczenia społecznego.
Podsumowując tą część wypowiedzi p. Balon zauważył, że dochód minimalny gwarantujący godne życie oraz dostęp do usług społecznych jest niezwykle ważnym elementem polityki społecznej wobec osób ubogich. Zadał jednak pytanie: Kto powinien zajmować się tymi elementami polityki społecznej? Państwo czy władze lokalne czy też organizacje pozarządowe?
Dr Irena Wóycicka stwierdziła, że wielość aktorów społecznych jest bardzo istotna. Podkreśliła, że metoda otwartej koordynacji i jeden z jej elementów, jakim jest przygotowywany przez poszczególne państwa - Krajowy Program „Zabezpieczenie Społeczne i Integracja Społeczna” (NAP) są bardzo słabo wykorzystywane. Ważne jest, aby przy tworzeniu tych Programów uczestniczyły (a nie tylko konsultowały) różne podmioty: samorządy, organizacje pozarządowe czy osoby bezpośrednio doświadczające ubóstwa i wykluczenia społecznego.
Dr Piotr Broda-Wysocki zauważył, że nie będziemy mogli mówić a aktywnej inkluzji społecznej jeśli nie odpowiemy na pytanie: dlaczego nasza polityka społeczna i jej narzędzia są nieefektywne?
Z kolei dr Ryszard Szarfenberg pokreślił znaczenia spraw wykluczenia społecznego i konieczność wzmocnienia otwartej metody koordynacji. Należałoby według niego ratyfikować jak najszybciej Zrewidowaną Europejską Kartę Społeczną (dającą możliwość wnoszenia skarg zbiorowych). Na poziomie regionalnym i gminnym należy dążyć do tego, aby Strategie Rozwiązywania Problemów Społecznych powstawały w sposób przemyślany przy udziale osób bezpośrednio doświadczających problemu ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz świata naukowego.
Konferencję podsumował i zakończył p. Krzysztof Balon, stwierdził, że choć na konferencji mieliśmy różny wkład intelektualny to z rzeczą, z którą wszyscy się zgadzają, jest przestrzeganie godności ludzkiej.
Ta konferencja stanowi przełomową sytuację dla Polskiego Komitetu EAPN. W tej chwili rozpoczyna się poważna dyskusja. Powstaje pytanie czy jest nas wystarczająco dużo? Z konferencji wyłania się obraz, że powinniśmy stworzyć coś na kształt Forum Polityki Społecznej, które tworzyłyby osoby bezpośrednio doświadczające ubóstwa i wykluczenia społecznego, przedstawiciele organizacji pozarządowych, świat naukowy i strona publiczna. To Forum organizowałoby seminaria, opracowania czy podejmowało działania, które powinny mieć wpływ na kształtowanie opinii publicznej. Trzeba zainspirować debatę, należy poprowadzić do spotkania osób bezpośrednio doświadczających ubóstwa z premierem RP. Nam wszystkim powinna towarzyszyć myśl, że my też możemy być pewnego dnia ubodzy.
Przedstawiciele Rady Ekspertów Społecznych Polskiego Komitetu EAPN zobowiązali się na najbliższym posiedzeniu Rady podsumować konferencję oraz przedstawić priorytety dla polityki społecznej wobec najuboższych i wykluczonych społecznie.
Polski Komitet Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu EAPN Polska został powołany 1 lutego 2007 roku. Komitet jest niezarejestrowany i działa przy Wspólnocie Roboczej Związków Organizacji Socjalnych WRZOS. W jego skład oprócz WRZOS wchodzą takie organizacje jak: Caritas Polska, Federacja Polskich Banków Żywności, Stowarzyszenie MONAR, Towarzystwo Pomocy im św. Brata Alberta, Stowarzyszenie Przyjaciół Międzynarodowego Ruchu ATD Czwarty Świat, jak i mniejsze organizacje działające na poziomie lokalnym i regionalnym, jak Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Społecznej im. Św. Jadwigi Śląskiej, Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży „Blisko dziecka”, Stowarzyszenie Nadzieja, Centrum Projektów Obywatelskich. Łącznie do Polskiego Komitetu należą 22 organizacje.
Celem Polskiego Komitetu Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu jest m.in. monitorowanie i recenzowanie działań zadań państwa w sferze walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz współkształtowanie polityki społecznej w tym zakresie na poziomie ogólnopolskim oraz europejskim. EAPN Polska nawiązuje współpracę z administracją publiczną, samorządami lokalnymi oraz innymi podmiotami działającymi w zakresie pomocy społecznej, edukacji i zatrudnienia. Stawia sobie również za zadanie gromadzenie i organizowanie podmiotów działających na polu walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, zwłaszcza przez tworzenie lokalnych, regionalnych i międzynarodowych sieci współdziałania organizacji społecznych i samorządowych.
Więcej informacji na stronie: http://www.eapn.org.pl/
Celem Polskiego Komitetu Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu jest m.in. monitorowanie i recenzowanie działań zadań państwa w sferze walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz współkształtowanie polityki społecznej w tym zakresie na poziomie ogólnopolskim oraz europejskim. EAPN Polska nawiązuje współpracę z administracją publiczną, samorządami lokalnymi oraz innymi podmiotami działającymi w zakresie pomocy społecznej, edukacji i zatrudnienia. Stawia sobie również za zadanie gromadzenie i organizowanie podmiotów działających na polu walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, zwłaszcza przez tworzenie lokalnych, regionalnych i międzynarodowych sieci współdziałania organizacji społecznych i samorządowych.
Więcej informacji na stronie: http://www.eapn.org.pl/
Youtube
Facebook
