Program PEAD w 2012 r. zostanie zmniejszony do 1/5 wielkości z roku 2011. Liczba dystrybuowanych produktów zostanie ograniczona do 3.
W wyniku skargi Niemiec na sposób wykorzystania funduszy w ramach programu PAED oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości będącego jej następstwem (sprawa nr t-576/08) - program PEAD w latach 2012 – 2013 nie może być realizowany na dotychczasowych zasadach. Utrzymująca się koalicja 6 państw blokuje kolejne próby zmian prawnych, które umożliwiłyby adekwatną pomoc najuboższym mieszkańcom Europy.
JAK DOSZŁO DO OBECNEJ SYTUACJI
Unijny program dystrybucji żywności dla osób najbardziej potrzebujących – PEAD - w UE został zainicjowany w 1987 r. po przyjęciu przez Radę zasad dotyczących udostępniania publicznych zapasów interwencyjnych produktów rolnych państwom członkowskim, które chciały zagospodarować je, jako pomoc żywnościową dla osób najbardziej potrzebujących we Wspólnocie.
W połowie lat dziewięćdziesiątych program zmieniono, aby umożliwić uzupełnianie zapasów interwencyjnych zakupem żywności na wolnym rynku. Miało to być lecz doraźne rozwiązanie, do którego można się odwoływać w przypadkach niedoboru pewnych produktów. Podstawą programu nadal były zapasy interwencyjne „aż do doprowadzenia stanu zapasów składowanych produktów do normalnego poziomu”. Wprowadzane reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) stopniowo doprowadziły do powrotu do początkowej koncepcji siatki zabezpieczającej dla najuboższych.
Budżet programu, począwszy od 2009 r., wzrósł z ok. 100 mln EUR w 1987 r. do 500 mln EUR r. Kolejne reformy WPR doprowadziły jednak do powstania systemu w dużo większym stopniu zorientowanego na rynek oraz poważnego zmniejszenia ilości zapasów interwencyjnych. Komisja przewidywała, że może to doprowadzić do trudności w związku z programem i zaproponowała jego zmianę. Z powodu sprzeciwu sześciu państw członkowskich – Niemiec, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Danii, Holandii i Czech, wniosek został zablokowany w Radzie Unii Europejskiej.
W dniu 13 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniesioną w 2009 r. przez Niemcy w sprawie programu dla osób najbardziej potrzebujących, wbrew opinii Komisji, uznał, że większość żywności w ramach tego programu powinna pochodzić z zapasów interwencyjnych. Aktualne wielkości zapasów interwencyjnych nie są w stanie zapewnić pomocy na poziomie pozwalającym zaspokoić potrzeby najbardziej potrzebujących obywateli Europy.
Komisja Europejska w odpowiedzi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości, przygotowała kolejną propozycję zmian legislacyjnych wprowadzając cele unijnej spójności społecznej, jako podstawę prawną. Niestety, mimo przychylności Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Rada Ministrów Rolnictwa, która spotkała się w dniach 20-21 października w Luksemburgu utrzymała „status quo” - 6 z 27 krajów Unii Europejskiej nadal blokuje realizację program.
W związku z tym program w 2012 r. oparty będzie wyłącznie o istniejące zapasy interwencyjne (162 tys. ton zbóż i 54 tys. ton odtłuszczonego mleka w proszku). 20 czerwca 2011 r. łączną wysokość środków na program dostaw żywności dla osób najbardziej potrzebujących w Unii Europejskiej ustalono na 113 mln EUR, co oznacza 1/5 w stosunku do roku 2010 (blisko 500 mln EUR).
KONSEKWENCJE ZMIAN W REALIZACJI PROGRAMU PEAD
W skali europejskiej
Program na rzecz osób najbardziej potrzebujących polega na dostarczaniu żywności właśnie takim osobom i rodzinom. Z tej pomocy korzysta kilkanaście milionów osób rocznie w blisko 20 państwach członkowskich.
Tak drastyczne ograniczenie środków z Europejskiego Programu Pomocy Żywnościowej będzie miało dramatyczne negatywne skutki na wielu płaszczyznach. Miliony osób w całej Europie pozostaną bez pomocy żywnościowej. Nie uda się uzupełnić tak dużego zmniejszenie pomocy w tak krótkim czasie, co bezpośrednio i zdecydowanie wpłynie na zwiększenie skali ubóstwa. Takie zmiany to także zaprzepaszczenie olbrzymiego kapitału społecznego, zarówno pracowników jak i wolontariuszy zaangażowanych w pracę przy dostarczaniu pomocy żywnościowej.
Dla Polski
W Polsce odsetek osób żyjących w skrajnym ubóstwie wyniósł 5,7 %, czyli 2 miliony 175 tysięcy osób.
Program PEAD ma swoje szczególne miejsce w łańcuchu systemu pomocy społecznej. Od 2004 roku ogromny, wspólny wysiłek ministerstw, organizacji charytatywnych i lokalnych jednostek pomocy społecznej został włożony w budowę dobrze funkcjonującego systemu, który co roku pomaga około 4 milionom najbardziej potrzebujących osób. Administracyjne i logistyczne zaplecze wraz z dobrą opinią publiczną i zaufaniem beneficjentów budowane przez lata, zaowocowało sprawnie funkcjonującym systemem pomocy żywnościowej opierającym się na artykułach spożywczych z programu PEAD. Realizacja programu wymagała od Banków Żywności przygotowania infrastruktury magazynowej, chłodniczej i transportowej oraz rzeszy wolontariuszy i pracowników, które teraz pozostaną niewykorzystane. Ta sieć powiązań była niezbędna do skutecznego dotarcia z pomocą do ok. 1 mln potrzebujących rocznie. Ograniczenie programu PEAD doprowadzi do zburzenia tego systemu współpracy. Taka sytuacja bez wątpienia negatywnie wpłynie zarówno na skuteczność i zasięg dotarcia z pomocą do potrzebujących, jak i obciąży działalność poszczególnych Banków Żywności. Dodatkowo ograniczenie realizacji programu może zachwiać sytuację przedsiębiorców uczestniczących w programie, którzy na rzecz jego realizacji, przystosowali infrastrukturę swoich przedsiębiorstw oraz zatrudnili wyspecjalizowany personel.
PARADOKSY SYTUACJI
Pomimo, że:
- wyrok Sądu UE, przychylający się do skargi Niemiec, nie kwestionuje całościowej zasadności realizacji programu, a jedynie sposób wykorzystania środków finansowych (wyrok sądu wskazuje na konieczność dostosowania prawa unijnego do potrzeb realizacji programu PEAD w aktualnej sytuacji rynków rolnych),
- zrozumienie dla potrzeby kontynuacji programu wykazuje Komisja Europejską poszukująca prawnych rozwiązań problemu,
- swego poparcia udzielił Parlament Europejski (za realizację programu opowiedziało się 85% posłów Parlamentu Europejskiego),
- za zmianą aktualnego rozporządzenia umożliwiającego wykorzystanie budżetu na pomoc żywnościową oddano większość głosów w czasie niedawnego posiedzenia Rady Unii Europejskiej w Luksemburgu 20-21.10.2011,
- Unia Europejska znajduje potwierdzenie dla ratowania Grecji, zasilania Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej EFSF, dekapitalizacji instytucji finansowych
wciąż nie ma możliwości wykorzystania budżetu na potrzeby unijnej pomocy dla potrzebujących.
Brakuje tylko 10 głosów Rady Unii Europejskiej do otwarcia drogi na rok 2012 do kontynuacji programu PEAD w skali, która jest w stanie zaspokoić aktualne potrzeby. Niestety w Radzie Unii Europejskiej utrzymuje się tzw. mniejszość blokująca 6 państw członkowskich: Niemcy, Wielka Brytania, Szwecja, Dania, Holandia i Czechy, które nie chcą przeznaczać środków finansowych na realizację programu w nadchodzącym roku.
W połowie lat dziewięćdziesiątych program zmieniono, aby umożliwić uzupełnianie zapasów interwencyjnych zakupem żywności na wolnym rynku. Miało to być lecz doraźne rozwiązanie, do którego można się odwoływać w przypadkach niedoboru pewnych produktów. Podstawą programu nadal były zapasy interwencyjne „aż do doprowadzenia stanu zapasów składowanych produktów do normalnego poziomu”. Wprowadzane reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) stopniowo doprowadziły do powrotu do początkowej koncepcji siatki zabezpieczającej dla najuboższych.
Budżet programu, począwszy od 2009 r., wzrósł z ok. 100 mln EUR w 1987 r. do 500 mln EUR r. Kolejne reformy WPR doprowadziły jednak do powstania systemu w dużo większym stopniu zorientowanego na rynek oraz poważnego zmniejszenia ilości zapasów interwencyjnych. Komisja przewidywała, że może to doprowadzić do trudności w związku z programem i zaproponowała jego zmianę. Z powodu sprzeciwu sześciu państw członkowskich – Niemiec, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Danii, Holandii i Czech, wniosek został zablokowany w Radzie Unii Europejskiej.
W dniu 13 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniesioną w 2009 r. przez Niemcy w sprawie programu dla osób najbardziej potrzebujących, wbrew opinii Komisji, uznał, że większość żywności w ramach tego programu powinna pochodzić z zapasów interwencyjnych. Aktualne wielkości zapasów interwencyjnych nie są w stanie zapewnić pomocy na poziomie pozwalającym zaspokoić potrzeby najbardziej potrzebujących obywateli Europy.
Komisja Europejska w odpowiedzi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości, przygotowała kolejną propozycję zmian legislacyjnych wprowadzając cele unijnej spójności społecznej, jako podstawę prawną. Niestety, mimo przychylności Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Rada Ministrów Rolnictwa, która spotkała się w dniach 20-21 października w Luksemburgu utrzymała „status quo” - 6 z 27 krajów Unii Europejskiej nadal blokuje realizację program.
W związku z tym program w 2012 r. oparty będzie wyłącznie o istniejące zapasy interwencyjne (162 tys. ton zbóż i 54 tys. ton odtłuszczonego mleka w proszku). 20 czerwca 2011 r. łączną wysokość środków na program dostaw żywności dla osób najbardziej potrzebujących w Unii Europejskiej ustalono na 113 mln EUR, co oznacza 1/5 w stosunku do roku 2010 (blisko 500 mln EUR).
KONSEKWENCJE ZMIAN W REALIZACJI PROGRAMU PEAD
W skali europejskiej
Program na rzecz osób najbardziej potrzebujących polega na dostarczaniu żywności właśnie takim osobom i rodzinom. Z tej pomocy korzysta kilkanaście milionów osób rocznie w blisko 20 państwach członkowskich.
Tak drastyczne ograniczenie środków z Europejskiego Programu Pomocy Żywnościowej będzie miało dramatyczne negatywne skutki na wielu płaszczyznach. Miliony osób w całej Europie pozostaną bez pomocy żywnościowej. Nie uda się uzupełnić tak dużego zmniejszenie pomocy w tak krótkim czasie, co bezpośrednio i zdecydowanie wpłynie na zwiększenie skali ubóstwa. Takie zmiany to także zaprzepaszczenie olbrzymiego kapitału społecznego, zarówno pracowników jak i wolontariuszy zaangażowanych w pracę przy dostarczaniu pomocy żywnościowej.
Dla Polski
W Polsce odsetek osób żyjących w skrajnym ubóstwie wyniósł 5,7 %, czyli 2 miliony 175 tysięcy osób.
Program PEAD ma swoje szczególne miejsce w łańcuchu systemu pomocy społecznej. Od 2004 roku ogromny, wspólny wysiłek ministerstw, organizacji charytatywnych i lokalnych jednostek pomocy społecznej został włożony w budowę dobrze funkcjonującego systemu, który co roku pomaga około 4 milionom najbardziej potrzebujących osób. Administracyjne i logistyczne zaplecze wraz z dobrą opinią publiczną i zaufaniem beneficjentów budowane przez lata, zaowocowało sprawnie funkcjonującym systemem pomocy żywnościowej opierającym się na artykułach spożywczych z programu PEAD. Realizacja programu wymagała od Banków Żywności przygotowania infrastruktury magazynowej, chłodniczej i transportowej oraz rzeszy wolontariuszy i pracowników, które teraz pozostaną niewykorzystane. Ta sieć powiązań była niezbędna do skutecznego dotarcia z pomocą do ok. 1 mln potrzebujących rocznie. Ograniczenie programu PEAD doprowadzi do zburzenia tego systemu współpracy. Taka sytuacja bez wątpienia negatywnie wpłynie zarówno na skuteczność i zasięg dotarcia z pomocą do potrzebujących, jak i obciąży działalność poszczególnych Banków Żywności. Dodatkowo ograniczenie realizacji programu może zachwiać sytuację przedsiębiorców uczestniczących w programie, którzy na rzecz jego realizacji, przystosowali infrastrukturę swoich przedsiębiorstw oraz zatrudnili wyspecjalizowany personel.
PARADOKSY SYTUACJI
Pomimo, że:
- wyrok Sądu UE, przychylający się do skargi Niemiec, nie kwestionuje całościowej zasadności realizacji programu, a jedynie sposób wykorzystania środków finansowych (wyrok sądu wskazuje na konieczność dostosowania prawa unijnego do potrzeb realizacji programu PEAD w aktualnej sytuacji rynków rolnych),
- zrozumienie dla potrzeby kontynuacji programu wykazuje Komisja Europejską poszukująca prawnych rozwiązań problemu,
- swego poparcia udzielił Parlament Europejski (za realizację programu opowiedziało się 85% posłów Parlamentu Europejskiego),
- za zmianą aktualnego rozporządzenia umożliwiającego wykorzystanie budżetu na pomoc żywnościową oddano większość głosów w czasie niedawnego posiedzenia Rady Unii Europejskiej w Luksemburgu 20-21.10.2011,
- Unia Europejska znajduje potwierdzenie dla ratowania Grecji, zasilania Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej EFSF, dekapitalizacji instytucji finansowych
wciąż nie ma możliwości wykorzystania budżetu na potrzeby unijnej pomocy dla potrzebujących.
Brakuje tylko 10 głosów Rady Unii Europejskiej do otwarcia drogi na rok 2012 do kontynuacji programu PEAD w skali, która jest w stanie zaspokoić aktualne potrzeby. Niestety w Radzie Unii Europejskiej utrzymuje się tzw. mniejszość blokująca 6 państw członkowskich: Niemcy, Wielka Brytania, Szwecja, Dania, Holandia i Czechy, które nie chcą przeznaczać środków finansowych na realizację programu w nadchodzącym roku.
BANKI ŻYWNOŚCI APELUJĄ
Żywność jest podstawą życia, a dostęp do niej podstawowym prawem każdego człowieka. Bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z celów określonych w Traktacie Rzymskim a pomoc żywnościowa doskonale wpisuje się również we wspólnotową politykę równych szans.
Finansowanie przez Wspólnotę Europejską programu pomocy żywnościowej powinno być kontynuowane, zwłaszcza w czasach gospodarczej niepewności i spadku zatrudnienia.
Żywność jest podstawą życia, a dostęp do niej podstawowym prawem każdego człowieka. Bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z celów określonych w Traktacie Rzymskim a pomoc żywnościowa doskonale wpisuje się również we wspólnotową politykę równych szans.
Finansowanie przez Wspólnotę Europejską programu pomocy żywnościowej powinno być kontynuowane, zwłaszcza w czasach gospodarczej niepewności i spadku zatrudnienia.
Od dnia podjęcia decyzji o ograniczeniu programu Banki Żywności kategorycznie się tej decyzji sprzeciwiają! Nie zrozumiemy i nie możemy przyjąć decyzji 6 państw, która blokuje unijną pomoc żywnościową. Podjęliśmy szereg działań mających na celu poinformowanie opinii publicznej oraz polskich decydentów o zagrożeniu związanym z ograniczeniem programu PEAD.
- 26.10.2011 - poinformowaliśmy media o niepowodzeniu polskiego rządu na posiedzeniu.
- 17.10.2011 - uczestniczyliśmy w konferencji prasowej w Brukseli, zorganizowanej przez Europejską Federacją Banków Żywności (FEBA).
- 30.09.2011 - wystosowaliśmy list otwarty do Premiera Donalda Tuska o podjecie natychmiastowych działań na rzecz utrzymania programu;
- 28.09.2011 - po posiedzeniu Europarlamentu w Strasburgu, otrzymaliśmy zapewnienie od Ministra Marka Sawickiego, że kwestia programu PEAD jest jednym z priorytetów polskiej prezydencji.
-14.09.2011 - podczas spotkania z Ministrem Markiem Sawickim na targach Polagra Food podkreślaliśmy wagę programu PEAD dla Polski.
- 08.07.2011 - poinformowaliśmy media i opinię publiczną o konieczności przełamania monopol krajów blokujących europejska pomoc żywnościową.
- 06.07.2011 - uczestniczyliśmy w spotkaniu przedstawicieli organizacji pozarządowych realizujących program PEAD z Komisją Europejską w Brukseli.
- 27.06.2011 - uczestniczyliśmy konferencji prasowej w Rzymie, dotyczącej programu PEAD.
- 21.06.2011 - tuż po decyzji Sądu UE poinformowaliśmy media i opinię publiczną o decyzji dotyczącej programu PEAD.
Youtube
Facebook
